„Biblioteka parafialna? Czy to możliwe dziś, przy ogólnym dostępie do internetu?” Bzdura – powiedzą jedni – kto będzie ślęczał nad książkami w jakiejś starej salce katechetycznej, gdy w domu w sekundę można mieć wszystko na swoim komputerze”. „Bez czytania nie da się ewangelizować siebie i innych. Tak więc biblioteka parafialna, nawet gdy czyta się w niej powieści przygodowe, ma szansę stać się miejscem ważnym dla ewangelizacji. Pomimo że internet bardzo się rozpowszechnił, istnieją również miłośnicy książek. Osoby te wypożyczają i czytają różne książki, a także przyprowadzają dzieci oraz pożyczają dla swoich bliskich – starszych lub chorych, którzy nie mogą wypożyczyć sami” – powiedzą drudzy.

Drugie życie książki

W każdej parafii z pewnością znajdzie się osoba chętna do poprowadzenia biblioteki (emerytowany nauczyciel, bibliotekarz, miłośnik książek). Pozyskanie darów dla biblioteki też nie powinno być trudne. Wszystkie przeprowadzki (a tych dzisiaj mamy sporo) zmuszają do książkowych remanentów w domach. Wiele osób, mając świadomość, że ich książki mogą zyskać „drugie życie”, chętnie odda je do parafialnej biblioteki. Miejsce też często jest – choćby w budowanych niegdyś licznie domach katechetycznych, różnych salach przy parafiach. I w takim miejscu biblioteka może być znakomitym miejscem spotkania, dyskusji, wymiany myśli. Zamiast przekazywać sobie parafialne plotki, osoby mogłyby spotykać się by rozmawiać o książkach, bądź odbyć spotkanie z zaproszonym autorem. Świetnie pracujące przy parafiach zespoły charytatywne mogłyby rozszerzyć swoją działalność o czytanie książek osobom chorym, które czytać już nie są w stanie, albo o dostarczanie książek tym, którzy jeszcze sami mogą czytać, ale nie mają siły dojść do biblioteki. Jest tu miejsce na wspaniałą współpracę międzypokoleniową: młode osoby mogą odwiedzać staruszków w domach, a „przyszywane babcie” organizować spotkania z książką dla maluchów.

Kościelne księgozbiory

Biblioteki kościelne w sensie ścisłym są własnością Kościoła katolickiego i innych chrześcijańskich ugrupowań wyznaniowych, w sensie szerszym zaś są to biblioteki utrzymywane przez państwo, związki lub instytucje społeczne dla kształcenia duchowieństwa i podnoszenia kultury religijnej w społeczeństwie. Zróżnicowanie bibliotek kościelnych nastąpiło wskutek rozwoju historycznego. Zaczęły powstawać różne ich rodzaje w zależności od charakteru instytucji, przy których je zakładano. I tak np. wyróżniamy m.in. biblioteki: papieskie, katedralne lub kapitulne, kolegiackie, klasztorne, seminaryjne, dekanalne i parafialne. W Polsce powstawanie pierwszych bibliotek kościelnych datuje się prawdopodobnie od przyjęcia chrześcijaństwa. Wtedy to z zagranicy sprowadzano pierwsze, niezbędne do pracy duszpasterskiej księgi liturgiczne, biblie, zbiory kazań, co dało początek księgozbiorom kościelnym. Kościół, doceniając wartość czytelnictwa dla formacji wiernych, popierał i organizował je. Od kapłanów wymagał czytania Pisma Świętego, by stali na straży doktryny objawionej przez Boga. Najstarszą formą zorganizowanego czytelnictwa religijnego były właśnie biblioteki parafialne, które kontynuowały tradycje starożytności. W Polsce czytelnictwo religijne rozwijało się początkowo wśród duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego. Projekty organizacyjne bibliotek parafialnych powstały dopiero w 1907 r.

Pilickie zbiory

W diecezji sosnowieckiej istnieje kilka starych bibliotek, które posiadają bogate, cenne zbiory biblioteczne. Należy w tym miejscu wymienić choćby bibliotekę parafialną, która wywodzi się z klasztornych tradycji – u Ojców Franciszkanów w Pilicy-Biskupicach, bibliotekę w parafii Świętej Trójcy w Będzinie czy we wspólnocie Świętych Wojciecha i Katarzyny w Jaworznie. – W części klasztornej dwie sale przeznaczone zostały na potrzeby biblioteki. W jednej z nich są stare księgi, takie jak: mszały, psałterze, księgi liturgiczne i inne zabytkowe pozycje książkowe. W sumie jest ich tutaj kilka tysięcy. Książki z tej części nie są udostępniane osobom z zewnątrz. W drugiej części znajdują się książki nowe. Z biblioteki najczęściej korzystają studenci. Zbiory z tej części mogą wypożyczać wierni z parafii i okolicy, jednak ci coraz rzadziej odwiedzają klasztorne zbiory i nieczęsto korzystają z tego typu dobrodziejstw – zaznacza Proboszcz pilickiej wspólnoty. Niestety, i tego zbioru nie ominęło nieszczęście. W Wielką Sobotę 1857 r. wybuchł pożar, który strawił bibliotekę. Obecne zbiory pochodzą z innych franciszkańskich placówek. Dominują książki o tematyce religijnej, choć pojawiają się też pozycje książkowe z zakresu psychologii, semantyki czy ekonomii. Klasztorne zbiory powiększają się z roku na rok. Wiele książek pisanych jest po łacinie. Wśród perełek bibliotecznych zbiorów należy wymienić „Rozmyślania o tajemnicy naszej wiary”, wydane drukiem w 1621 r. Do ciekawostek należy zaliczyć również ręcznie pisany „Psałterz” oraz „Dziennik praw Królestwa Polskiego” wydany przez cara Mikołaja I.

Biblioteka parafialna

Mówi się o kryzysie czytelnictwa w Polsce, bo zainteresowanie książką spada. Lekturę zastępują nam najnowsze osiągnięcia techniki. Podobnie niewesoło wygląda sytuacja z czytelnictwem prasy katolickiej. Tym bardziej cieszą przedsięwzięcia, które mają na celu obudzić w ludziach głód czytania. Przy parafiach naszej diecezji tworzone i poszerzane są biblioteki. Zazwyczaj dawne pomieszczenia salek katechetycznych służą tym celom. Ponad 20 lat temu na pomysł utworzenia parafialnej biblioteki wpadł ówczesny proboszcz parafii św. Macieja Apostoła w Siewierzu, ks. kan. Józef Dawczyński. Wraz z pracującymi w parafii wikariuszami utworzył pierwszy księgozbiór, który udostępniony został wiernym. Książki pochodziły głównie z darowizn. Ksiądz Proboszcz, księża wikariusze, a także rodak siewierskiej wspólnoty, ks. prof. Niemiec włączyli się w dzieło tworzenia parafialnej biblioteki – podarowali część swoich cennych zbiorów na jej potrzeby. Obecnie biblioteka parafialna w Siewierzu liczy ponad tysiąc pozycji książkowych. Zbiór stale jest uzupełniany. Tu można nie tylko wypożyczyć dobrą książkę, ale i poczytać katolicką prasę, m.in. „Niedzielę”.