Jakie są pierwsze sygnały choroby Alzheimera?

We wczesnym stadium głównym objawem choroby są zaniki pamięci. Osoba, u której rozwija się otępienie typu alzheimerowskiego, może coraz częściej zapominać o ostatnich wydarzeniach, nie pamiętać, gdzie położyła potrzebny przedmiot. Może też mieć problemy z nazwami miejsc czy obiektów, zaczyna jej brakować potrzebnych w danym momencie słów. Równolegle rozwijają się trudności z właściwą oceną nowych sytuacji, myślenie staje się mniej elastyczne, narasta lęk przed wszystkim, co nowe. Na tym etapie nieco rzadziej mamy do czynienia ze zmianami nastroju, nadmiernym pobudzeniem czy okresami dezorientacji.

Gdzie należy szukać pomocy?

Problemy z pamięcią mogą być wywołane nie tylko demencją, ale także depresją, stresem, działaniem niektórych leków lub innymi problemami zdrowotnymi. Jeśli martwimy się o swoją pamięć lub myślimy, że osoba bliska ma demencję, trzeba udać się do lekarza rodzinnego, który przeprowadzi badania przesiewowe i wywiad, aby wyjaśnić przyczynę tych podejrzeń. W razie potrzeby skieruje pacjenta na dalszą diagnostykę do neurologa lub psychiatry. Ci lekarze dokończą diagnostykę, poszerzając ją m.in. o badanie obrazowe mózgowia. Ważne, żeby podzielić się swoimi wątpliwościami z lekarzem tak szybko, jak to możliwe. Osoba z otępieniem w początkowej fazie może jeszcze pracować, robić zakupy czy prowadzić samochód. Jeśli są to czynności rutynowe, powielane setki czy tysiące razy, mogą być wykonywane dość długo. Ale to może być też złudne, bo choroba ujawni się w sytuacji nowej czy trudnej, w której ta osoba nie poradzi sobie. Test przesiewowy daje szansę to wychwycić, poznać diagnozę, zanim osoba chora podejmie niekorzystne dla siebie decyzje.

Co robić, jeżeli diagnoza potwierdzi chorobę?

Jak najszybciej podjąć leczenie. Chociaż nie dysponujemy jeszcze lekiem zatrzymującym otępienie typu alzheimerowskiego, potrafimy spowolnić postęp choroby. Oprócz tabletek stosuje się również różne formy rehabilitacji poznawczej. Mówiąc w uproszczeniu, polega to na tym, że specjalista trenuje te części mózgu, które pracują, aby pomóc tym, które słabo działają. Można do tego wykorzystywać metody wspomagane komputerowo, jak np. EEG – Biofeedback. Ważna jest również szczera rozmowa z najbliższymi, bo oni muszą roztoczyć parasol ochronny nad osobą chorą. Na wczesnym etapie będzie to łatwiejsze do ustalenia. Z biegiem czasu może się stać przykre dla obu stron lub niemożliwe.

Sytuacja opiekunów osób z zespołem otępiennym jest trudna. Jak ich wspierać?

Gdy bliski zachoruje na chorobę Alzheimera, to tak naprawdę choruje cała rodzina. Choroba rozwija się stopniowo, dlatego na początku ważne jest, aby opiekunowie i ich podopieczni nie zamykali się w domu, ale cieszyli się życiem, dopóki to jest możliwe. Niestety, w późniejszych stadiach potrzeba coraz więcej czasu na opiekę, a to szybko może przekroczyć możliwości fizyczne i psychiczne jednej osoby. Jest wiele grup wsparcia i stowarzyszeń alzheimerowskich, które uczą, jak prosić o pomoc, jak sobie radzić z nowymi wyzwaniami i negatywnymi emocjami. Opiekun nie chce przyznać, że problemy, które stwarza chory, wywołują złość, bezradność, niechęć, a nawet agresję. Opieka nad takim chorym to ciągły kalejdoskop emocji i problemów. Nie wolno się w nim zatracić i zapomnieć o osobie opiekuna.

Rozmawiała Anna Wyszyńska

Dr n. med. Paweł Dobrakowski jako lekarz pracuje w Przychodni Lekarskiej Lege Artis w Częstochowie oraz w szpitalu Vito-Med w Gliwicach. Jest trenerem terapii EEG – Biofeedback.