Pustynia. Synod. Wspólnota

Łukasz Krzysztofka, Andrzej Tarwid: Przed nami Wielki Post. Jaką radę dałby Ksiądz Arcybiskup naszym Czytelnikom, aby był to dobry i owocny czas?

Abp Adrian Galbas: Przede wszystkim, byśmy wszyscy pamiętali, że to jest Wielki Post, a nie długi post. Tak więc już sama nazwa tego okresu w języku polskim zachęca nas do stawiania na jakość. W pierwszą niedzielę Wielkiego Postu czytamy o Chrystusie, który przebywał na pustyni i to jest chyba podpowiedź. Wszyscy jesteśmy zaproszeni, by udać się na wewnętrzną, wielkopostną pustynię. W tegorocznym liście wielkopostnym chcę do tego zaprosić moich diecezjan. To wymaga pewnej odwagi.

Jezus na pustyni na trzykrotne pokusy złego ducha odpowiada słowem Bożym, Biblią, którą zna, którą kocha i którą żyje. Naśladujmy Go! W Księdze Proroka Ozeasza jest piękne zdanie: „Chcę wyprowadzić moją oblubienicę na pustynię i mówić do jej serca” (Oz 2, 16). Żeby mówić do głowy nie potrzeba pustyni, ale żeby mówić do serca, czyli tak, aby to słowo dotknęło mnie i wewnętrznie przemieniło, pustynia jest konieczna. Kościół daje nam w Wielkim Poście fantastyczne okazje do przebywania ze słowem Bożym. Korzystajmy z nich jak najchętniej.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Zaproszenie na pustynię, w której przejściu pomoże paszport pielgrzyma (do wycięcia na str. III-IV)?

Reklama

Także i on. Pamiętajmy jednak, że do kościołów stacyjnych nie chodzimy dla paszportów ani też dla ewentualnej nagrody. Nią jest radość, którą odczuwają uczestnicy tej wspaniałej wielkopostnej podróży. Pod koniec są dumni, że przeżyli wiernie Wielki Post na codziennej Mszy św., wysłuchawszy słowa Bożego i na wydłużonej modlitwie osobistej. Tworzy się dzięki temu również świetna wspólnota pątników. Ci ludzie po kilku dniach już doskonale się rozpoznają.

Paszporty pielgrzyma to jedna z pierwszych inicjatyw Księdza Arcybiskupa w Warszawie. Ale na rocznicę ingresu ogłosił Ksiądz Arcybiskup, że niedługo zwoła synod Archidiecezji Warszawskiej. Po co nam synod?

Są trzy powody, dla których postanowiłem go ogłosić. Pierwszy to uporządkowanie diecezjalnego prawodawstwa, ponieważ ostatni synod miał miejsce ćwierć wieku temu. Wtedy był inny Kościół, inna sytuacja społeczna, inaczej też wyglądały przepisy kościelne w wielu szczegółowych sprawach. Nieraz jest to dziś bardzo zdezaktualizowane, wręcz archaiczne. A nie ma nic gorszego dla prawa, niż prawo, które nie może być adaptowane, ponieważ jest nieaktualne. Drugi powód to ten, że cały czas trwa synod o synodalności. Pierwsza jego faza, która miała miejsce we wszystkich diecezjach, w Warszawie była bardzo aktywna. Powstało bardzo dużo wspólnot synodalnych i dużo owoców synodalnych dyskusji. Pomyślałem, że nie możemy tego tak po prostu zostawić. To nakazuje szacunek dla ludzi, których poprosiliśmy o podzielenie się swoim przeżywaniem Kościoła.

A trzeci powód...

Reklama

Chciałbym zaprosić ponownie archidiecezjan i moich księży do spokojnej rozmowy o nas, czyli o Kościele warszawskim. Z najprościej sformułowanymi pytaniami, np. co uważasz za wartość naszego Kościoła lokalnego, którą warto w związku z tym podtrzymać i umocnić, a co wymaga zmiany i jakiej?

W jednym z wywiadów Ksiądz Arcybiskup powiedział, że opiera się na triadzie: „widzieć, oceniać, działać”. Jak ją rozumieć?

Jest to dość klasyczny paradygmat pastoralny. „Widzieć”, czyli wychodzić od rzeczywistości, którą mamy. To odpowiada na pytania: Jaki jest nasz Kościół, moja parafia, w której żyję, jaka jest relacja duchowni i świeccy itd. „Oceniać” – to próba odpowiedzi na pytanie: Jak powinno być. Stosunkowo łatwa, bo to jak powinno być mamy zapisane przede wszystkim w Biblii i Katechizmie. Wreszcie „działać”, czyli odpowiedzenie na pytanie: Co możemy i powinniśmy zrobić, mając takie możliwości, jakie mamy, określony zapas sił i wiarę, aby to jak jest było najbliższe temu, jak być powinno.

Czy jest już ustalona data rozpoczęcia synodu?

Dokładna nie. Myślę o końcu roku, żeby dać czas na wspomniane konsultacje.

Jakich owoców spodziewa się Ksiądz Arcybiskup po synodzie?

Oprócz odnowienia prawodawstwa mam nadzieję, że synod zaowocuje większym poczuciem wielostronnie rozumianej wspólnoty. Chciałbym do niego zaprosić też tych, którzy są trochę oddaleni od Kościoła, z jakiegoś powodu mają go już dosyć, są na Kościół zdenerwowani czy obrażeni albo czują się skrzywdzeni przez ludzi Kościoła. Chciałbym, by to wszystko szczerze wypowiedzieli. To ważne.

Reklama

Podczas uroczystości Objawienia Pańskiego wspomniał Ksiądz Arcybiskup o alarmujących statystykach: 85% mieszkańców stolicy nie uczęszcza do kościoła. My jednak zapytamy o tych, którzy nadal są w Kościele. Co robić, aby oni pozostali?

Tak, słusznie, bo dane te najpierw każą nam myśleć o tych, którzy są w parafii. Jako duszpasterze musimy prowadzić ich ku głębi życia religijnego, tak w wymiarze modlitewnym, duchowym, jak i intelektualnym. Mam na myśli na przykład wysoką jakość kazań, nauk udzielanych podczas sprawowania sakramentu pokuty czy katechez dla dorosłych, a także stwarzanie okazji do poważnej rozmowy o Kościele. Tam, gdzie te rzeczy są robione solidnie, wierni pozostają. Natomiast bylejakość posługi, a nie daj Boże połączona jeszcze z arogancją, odpycha ludzi. Wtedy albo szukają innej parafii czy jakiejś pozaparafialnej wspólnoty albo całkiem odchodzą.

Coraz większym wyzwaniem w Warszawie staje się samotność. Seniorzy, którzy przychodzą na Mszę św., wracają do pustego mieszkania. Czy Kościół dostrzega tę sytuację?

Reklama

Nie tylko dostrzega, ale stara się ją rozwiązywać na miarę swoich możliwości. W wielu naszych parafiach działają kluby seniora, gdzie przy herbacie czy kawie i ciastku można się spotkać i porozmawiać. Księża i rozmaite wspólnoty organizują też dla seniorów pielgrzymki, rekolekcje czy wyjazdy wakacyjne. Mamy również wykłady w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Oczywiście potrzebujemy więcej takich miejsc i inicjatyw, a także praktycznych udogodnień, jak np. przystosowania wejść do kościołów dla osób starszych, czy pętli indukcyjnych. Są to drobne rzeczy, ale dla konkretnych osób mają duże znaczenie.

Niedawno z inicjatywy Księdza Arcybiskupa odbyła się konferencja na temat samobójstw. Co w parafiach można zrobić, by wyhamować tę falę tragedii?

Rzeczywiście, statystyki są przerażające – 17 osób dziennie w Polsce popełnia samobójstwo.

Jeśli chodzi o księży, to musimy odważnie o tym mówić i modlić się – np. w modlitwie powszechnej – za osoby w depresji czy za rodziny ofiar. W konfesjonale trzeba wychwytywać sygnały rozpaczy i oferować konkretną pomoc, unikając banałów. Ważne jest także otaczanie konkretnym wsparciem rodziców po stracie dziecka, rozwiewając ich lęki o zbawienie dziecka oraz pomagając im w poradzeniu sobie z ogromnym poczuciem winy. A gdy ktoś zwierza się z tragedii, nie wystarczy powiedzieć: „Jakby co, to zadzwoń”, ale trzeba być obecnym tu i teraz, bo „jakby co” właśnie się dzieje. Pamiętajmy, że największą pomocą jest zawsze mądra i czuła obecność, a nie przemądrzałe i zimne rady na odległość.

Dziennikarze pytali Księdza Arcybiskupa o bilans minionego roku. My chcielibyśmy się dowiedzieć, jak doświadczenia ostatnich miesięcy wpłynęły na duchowe przeżywanie tego czasu?

Reklama

Po raz kolejny w życiu mocno doświadczam tego, że zgoda na Boże wezwanie przynosi wewnętrzny pokój, nawet, gdy codzienność jest trudna. Boża łaska zawsze wyprzedza przyjęte w posłuszeństwie zadania. W Warszawie spotykam się także z życzliwością księży i wiernych, co – jak myślę – zamieniło początkową niepewność i strach w spokojną ufność.

Czy udaje się przenieść do Archidiecezji Warszawskiej doświadczenia ze Śląska?

Takich śląskich „ściągawek” jest sporo, choćby wspomniany paszport pielgrzyma przy wielkopostnych kościołach stacyjnych. Inny przykład, to mianowanie administratorów parafii przed nominacją na proboszcza, tak by sprawdzili się w nowej roli.

Skoro wróciliśmy do Wielkiego Postu, to dla części osób, które przeżywają go po raz 30-50 staje się on rutyną. Jak Ksiądz Arcybiskup radzi sobie z taką pułapką?

U mnie jest zupełnie odwrotnie. Lubię Wielki Post i czekam na niego z radością. To mój szczególny czas. Jeśli miałbym coś radzić osobom mającym problem z rutyną, to proponuję, by skorzystali z sakramentu pokuty na początku Wielkiego Postu, a nie na jego końcu, by weszli w ten piękny czas w stanie łaski uświęcającej z pragnieniem słuchania Słowa: „Mów, Panie, bo sługa Twój słucha”. Jeśli nie możemy codziennie uczestniczyć w Mszy św., to trwajmy przy Bożym Słowie indywidualnie. Czas ten na pewno zaskoczy nas swoimi wspaniałymi owocami.

Ok. 50 tys. osób – zdaniem organizatorów – wzięło udział w Orszaku Trzech Króli w Warszawie. Inicjatywa, która miała miejsce już po raz piąty, cieszyła się niezwykłym zainteresowaniem nie tylko w stolicy – warszawiacy mieli okazję dwukrotnie usłyszeć pozdrowienia kierowane przez papieża Benedykta XVI. Po raz pierwszy Orszak, organizowany przez Fundację Orszak Trzech Króli, miał też swoje zagraniczne edycje - nie tylko w Europie, ale i w Afryce – w sumie do tego rodzaju świętowania uroczystości Trzech Króli włączyło się 97 miast. W Warszawie uroczystość rozpoczęła się od Mszy św. w katedrze św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście. Przed świątynią kwestowali wolontariusze Fundacji Dzieło Nowego Tysiąclecia, zbierając datki na stypendia dla zdolnej ale ubogiej młodzieży. Eucharystii przewodniczył kard. Kazimierz Nycz. - Uroczystość Objawienia Pańskiego uczy nas, że Chrystus narodził się dla wszystkich: dla prostych i biednych, dla bogatych i mądrych – mówił w homilii metropolita warszawski. Zwrócił też uwagę, że Chrystus przyszedł na świat także dla pogan, których przedstawicielami byli Trzej Królowie. - Kiedy przychodzi pokusa segregowania dostępu do Kościoła i Chrystusa, trzeba pamiętać, że dzisiejsi poganie, ludzie szukający Chrystusa, a może jeszcze wcale go nie szukający, już są uczestnikami tajemnicy zbawienia. Tego uczy nas św. Paweł w czytanym dziś Liście do Efezjan – zaznaczył kard. Nycz. Natomiast zadaniem wierzących jest „podprowadzić ich do Chrystusa, by Jego łaska mogła zadziałać w sercach tych ludzi”. - To jest odczytanie dzisiejszej uroczystości w perspektywie Roku Wiary oraz zadania nowej ewangelizacji – wyjaśniał purpurat. Kard. Nycz zachęcał także do troski o „wrażliwe sumienie i serce otwarte, które jest zdolne czytać znaki czasu, iść do Chrystusa i do niego prowadzić innych”. To dzięki przyjęciu dwóch znaków: zewnętrznego i wewnętrznego człowiek jest w stanie dojść do żłóbka – mówił metropolita warszawski. Nawiązując do Ewangelii o pokłonie Trzech Mędrców, zwrócił uwagę, iż Herod miał tę samą wiedzę, jaką mieli Mędrcy. - Wiedział, że jest gwiazda, znał miejsce narodzenia bo mu to powiedzieli uczeni w Piśmie. Mędrcy poszli, złożyli dary, oddali pokłon. Natomiast Herod tę wiedzę wykorzystał w sposób okrutny występując przeciwko człowiekowi, przeciwko nowo narodzonym dzieciom betlejemskim – wskazał kardynał. Jednocześnie zaapelował, by nigdy prawdy nie wykorzystywać do złych celów. - Współcześni Herodowie, tak jak ten historyczny, potrafią, znając prawdę, wykorzystać ją przeciw człowiekowi w wielu dziedzinach życia. Może najbardziej widać to w nauce, kiedy wiedza o człowieku jest wykorzystywana nie w służbie człowiekowi, ale bardzo często przeciw jego godności. Dzieje się tak wtedy, gdy brakuje prawego, ukształtowanego sumienia, otwartości na Ducha Świętego, który pozwala nie tylko dochodzić do prawdy, ale wykorzystywać ją dla dobra człowieka – mówił kard. Nycz. Po Mszy św. Kard. Nycz przeszedł na plac Zamkowy, gdzie odczytał list ze specjalnym błogosławieństwem Benedykta XVI. Ojciec Święty zapewnia w nim o łączności duchowej i modlitwie. Wyraża radość, że jest to inicjatywa otwarta zarówno dla wierzących, jak i niewierzących, prawosławnych i wiernych innych wyznań, dla tych, co chcą poznać Chrystusa. Papież zachęca, by to wydarzenie, któremu patronują pasterze Kościoła, przez swój ewangelizacyjny i teologiczny kontekst, a także przez doświadczenie wspólnoty, śpiew kolęd i wędrowanie razem, stało się okazją do pogłębiania braterskiej więzi opartej na wierze. Jest to szczególnie ważne dziś, podkreśla Ojciec Święty, gdy wielu ludzi potrzebuje nowej ewangelizacji. Benedykt XVI życzy, by przekaz ewangelicznych treści Orszaku umocnił wierzących, dodał im odwagi w wyznawaniu wiary, przyciągnął do Chrystusa tych, którzy Go jeszcze nie znają, zbliżył do Kościoła wszystkich, którzy się od niego oddalili, pomógł odnaleźć się ludziom zagubionym duchowo i poszukującym sensu własnej egzystencji. Po wspólnym odmówieniu modlitwy Anioł Pański, Orszak ruszył w stronę Placu Piłsudskiego. Tam uczestnicy kolorowego pochodu mieli okazję usłyszeć drugi raz pozdrowienia papieża – który wspomniał o Orszakach w Watykanie, mówiąc po polsku: „Serdecznie pozdrawiam - zgromadzonych na modlitwie Anioł Pański - Polaków. Szczególnie pozdrawiam uczestników Orszaków Trzech Króli, którzy wzorem ewangelicznych Mędrców ze Wschodu, wędrują ulicami wielu miast do duchowego Betlejem, by spotkać narodzonego Zbawiciela. Niech ta inscenizacja umocni wierzących, zbliży do Kościoła tych, którzy się od niego oddalili, pomoże znaleźć Boga tym, którzy Go szukają. Uczestnikom Orszaków i wam wszystkim z serca błogosławię.” „W tym roku dla Warszawy wydrukowaliśmy 60 tys. papierowych koron, widziałam, że dość szybko zabrakło ich dla chętnych – powiedziała KAI Maria Brzeska-Deli, odpowiedzialna za kontakt z mediami. – W Orszaku mogło wziąć udział ok. 50 tys. osób. – uważa. Na trasie Orszaku ustawione zostały sceny, tzw. mansjony, przedstawiające m.in. Anioła Bożego wskazującego drogę do Stajenki, walkę Dobra ze Złem, Heroda wygrażającego malutkiemu Jezusowi, diabłów namawiających do porzucenia orszaku i zajęcia się przyziemnymi, „bardziej przyjemnymi sprawami”. Orszak zmierzał do stajenki usytuowanej na Placu Piłsudskiego, by uczestnicy mogli nawiedzić Świętą Rodzinę i w kulminacyjnym momencie pokłonić się Dzieciątku. Tam odbył się też koncert kolęd. W tegorocznym Orszaku w Warszawie szło ok. 600 dzieci (bezpośrednio w orszakach), około 300 rodziców zaangażowanych jako artyści (Anioły, Diabły, Karczmarki, Dwór Heroda) i dodatkowo kolejne 300 osób w ochronie Orszaku. Po raz pierwszy podobne wydarzenia mają miejsce tego samego dnia w Kamieńcu Podolskim na Ukrainie, Badajoz w Hiszpanii, a nawet na innym kontynencie – w Republice Środkowoafrykańskiej. Organizatorzy oceniają, że tym samym Orszaki odbywają się w 97 miastach w Polsce i na świecie. Orszak Trzech Króli stanowi bezpośrednie nawiązanie do tradycji wystawiania jasełek ulicznych. Orszak prowadzą Trzej Królowie symbolizujący trzy kontynenty – Europę, Azję i Afrykę. Podążają na wierzchowcach – w Warszawie są to wielbłądy - w bogatych szatach i nakryciach głowy. Ich świtę stanowią setki dzieci ubranych w kolorowe stroje świadczące o przynależności do jednego z trzech orszaków. Głównym organizatorem Orszaku jest Fundacja Orszak Trzech Króli, która odpowiada za Orszak w stolicy oraz wspiera inne miasta w jego przygotowaniu. Od 2012 r. Fundacja jest organizacją pożytku publicznego. Od trzech lat współpracuje z Fundacją Dzieła Nowego Tysiąclecia – wolontariusze tej Fundacji zbierają na trasie przemarszu Orszaku datki na stypendia dla uzdolnionej młodzieży ze źle sytuowanych materialnie rodzin.