Organizatorem pielgrzymki był Komitet Obchodów Urodzin Marszałka Józefa Piłsudskiego. Klara Rogalska, płk Leszek Bożydar Zych, Krzysztof Tołwiński i Wiktor Klatkowski zaprosili prawicowe organizacje i stowarzyszenia z Podlasia do uczczenia pamięci jednego z największych synów współczesnej historii, niedościgłego wzoru, męża stanu oddanego bezgranicznie Rzeczypospolitej Józefa Piłsudskiego. - Postanowiliśmy w miejscu urodzin marszałka Józefa Piłsudskiego w Zułowie, pod dębem zasadzonym w 1937 r., w miejscu byłego dworu, gdzie mieściła się kolebka przyszłego Marszałka, uczcić to wydarzenie Mszą św. i wspomnieniem wspólnie z braćmi, którzy przedzieleni obecną granicą wiernie strzegą pamięci i dochowują wierności Rzeczypospolitej. Współorganizatorem spotkania jest Związek Polaków na Litwie, który przywraca Zułów do rangi miejsca pamięci narodowej - stwierdził Krzysztof Tołwiński.

Zułów i Powiewiórka - symbole narodowej pamięci

W odległości 60 km od Wilna leży wieś Zułów, w której w 1867 r. urodził się Józef Piłsudski. W końcu XVII wieku wieś była prywatną własnością kasztelana nowogródzkiego Aleksandra Wojny-Jasienieckiego. Później została przekazana rodzinie Giedroyciów, a w XVIII wieku zrządzała nią rodzina Ogińskich. Antoni Michałowicz przekazał ją jako posag córce Marii, która w 1863 r. poślubiła Józefa Wincentego Piłsudskiego. Wówczas wieś przeszła w posiadanie rodziny Piłsudskich. W Zułowie urodzili się dwaj ich synowie - Bronisław (ur. 2 listopada 1866 r.) i Józef (ur. 5 grudnia 1867 r.). W lipcu 1874 r. rezydencja Piłsudskich spłonęła i rodzina przeprowadziła się do Wilna. Po I wojnie światowej Zułów należał do Polski. Po ustabilizowaniu się granicy w 1921 r. wieś przeszła pod zarząd państwowy, a Zułów stał się zapleczem leżącej nieopodal bazy wojskowej. W 1934 r. stowarzyszenie weteranów wojny polsko-bolszewickiej odkupiło wieś od armii, założyło komitet odbudowy rezydencji, w której przyszedł na świat Marszałek. Otwarcie zrekonstruowanego na muzeum domu Piłsudskiego miało miejsce 10 października 1937 r. Krótko po wkroczeniu wojsk sowieckich do Polski w 1939 r. dom został całkowicie zniszczony.
Powiewiórka to dawne miasteczko w starostwie podgrodzkim, dziś wieś licząca zaledwie 420 mieszkańców. W drewnianym kościele pw. św. Kazimierza, zbudowanym w 1775 r., 15 grudnia 1867 r. został ochrzczony Józef Piłsudski. Wydarzenie to upamiętnia umieszczona w kościele tablica pamiątkowa w języku polskim. Świątynia jest jedną z niewielu pamiątek po Marszałku. Dziś kościół wymaga gruntownego remontu.

Eucharystia, montaż słowno-muzyczny, wystąpienia okolicznościowe

Przy dębie Marszałka i kamieniu upamiętniającym miejsce jego narodzin spotkanie zainicjował poseł RL Michał Mackiewicz, prezes Związku Polaków na Litwie, który nawiązał do wydarzeń sprzed 91 laty oraz wspólnych dążeń podejmowanych przez polskie organizacje. Prezes przypomniał zebranym zasługi Marszałka wobec Ojczyzny.
Mszę św. w intencji obu narodów i marszałka Piłsudskiego sprawowali proboszcz ks. Józef Aszkiełowicz z Mejszagoły i ks. Jan Czerniawski, proboszcz z Podgrodzia Powiewiórki. Oprawę liturgiczną pełnili Larys Lubowicki i chór parafialny z Mejszagoły. W homilii ks. Aszkiełowicz podkreślił znaczenie tego miejsca dla obojga narodów. Odwołał sie do powojennego zacierania śladów miejsca urodzin Piłsudskiego, apelowoł do zebranych o modlitwę za tych, którzy oddali życie za Ojczyznę.
Larys Lubowicki, Patryk Kotowicz i Sylwia Kamińska - uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki uczcili pamięć Marszałka montażem słowno-muzycznym. Podobny uroczysty koncert miał miejsce w 1941 r. - 11 Listopada, również w wykonaniu wychowanków tegoż liceum, którzy deportowani do północnego Kazachstanu, uzyskując pozwolenie u miejscowych władz Dżałtyru, przygotowali akademię w miejscowym klubie „Krasnyj Ugałok” i mówili o niepodległej Polsce. W inscenizacji scenki Janiny Bartoszukówny wzięły udział wtedy Wiesława Batowska, Wincentyna Gruszkiewiczówna i Krystyna Tworkowska. - Koncert w Zułowie to kontynuacja patriotycznej postawy uczniów najstarszego bielskiego gimnazjum i liceum, którzy wierni harcerskim ideałom cierpieli, a także ginęli za Ojczyznę - podkreślił Tadeusz Szereszewski, pomysłodawca koncertu i autor scenariusza.
- Zakupiliśmy ponadczterohektarową działkę, na której kiedyś stał dwór Piłsudskich, w 2005 r. poświeciliśmy pamiątkowy kamień w pobliżu posadzonego w 1937 r. dębu - podkreślił Michał Mickiewicz. - Cudem przetrwał on czasy ZSRR, kiedy to tuż obok niego wzniesiono duży zespół zabudowań sowchozowych - fermę, obory i stodoły. Od kilku lat trwa tu porządkowanie terenu. Zułowski rezerwat pamięci jest odbudowywany głównie za społeczne pieniądze.
- Cieszymy się z pierwszego po wojnie modlitewno-patriotycznego spotkania Polaków mieszkających po obu stronach granicy polsko-litewskiej - stwierdziła Klara Rogalska, sybiraczka, współorganizatorka pielgrzymki. - Było to dla mnie niezwykłe przeżycie, że mogłem recytować patriotyczne wiersze, doświadczyłem też wiele życzliwości i wdzięczności od mieszających tam Polaków - wyznał po pielgrzymce Larys Lubowicki. - Cieszę się, że mogłam poprowadzić wraz z Patrykiem ten koncert i zaśpiewać - wspomina Sylwia Kamieńska. - Pozostaję pod głębokim wrażeniem, bo widziałam łzy wzruszenia. To świadczy to o tym, że zostaliśmy dobrze przyjęci i naszą postawą przyczyniliśmy się do budowy naszej tożsamości narodowej.
Pod hasłem: „Zułów - miejscem pamięci narodowej” Związek Polaków na Litwie przywraca pamięć o Piłsudskim. Choć z dawnego dworku Piłsudskiego nie pozostało nic, to polscy patrioci mieszkający na Litwie wierzą, że wspólnie z narodem polskim wskrzeszą pamięć należną Marszałkowi.
Przedstawiciele organizacji społecznych z Polski i Litwy oraz przedstawiciel placówki dyplomatycznej RP złożyli przy tablicy Marszałka wieńce i kwiaty. Prezes Mackiewicz zaprosił zebranych na ciepły poczęstunek, a dziękując za spotkanie, pożegał sie z nami słowami: „Przyjeżdżajcie i zapraszajcie innych”.

* Z przemówienia prezydenta RP Ignacego Mościckiego na pogrzebie marszałka Józefa Piłsudskiego